Cine e teatro: caricaturas da nosa Emigración

Para non decaer no ritmo habitual que cursaban os estereotipos na Emigración, preguntámonos agora, como eran caricaturizados os galegos no cine ou no teatro?

A emblemática actriz, guionista e humorista arxentina, Niní Marshall (albores dos anos 40) foi unha muller pioneira no oficio. Retrataba a idiosincrasia de Arxentina e os arquetipos da inmigración que proviña de Italia, España (representada por Galicia) ou do este europeo.

Niní inmortaliza o espírito de Francisca Pérez, mucama (criada doméstica) galega da súa casa. Máis que unha imitación, malia o aparente cariño que lle profesaba, facía dela unha caricatura. É así como nace Cándida, unha galega pobre, inculta que se metía nas situacións máis absurdas e que lindaba moitas veces coa tontería. Sobre as interpretacións de Cándida houbo vivos debates no seu tempo polas reaccións encontradas entre a colectividade galega de Bos Aires. Foi a protagonista dunha serie de filmes á raíz de “Cándida” (https://www.youtube.com/watch?v=SgoZx-IO4Eg) como:

“Una gallega en la Habana” (https://www.youtube.com/watch?v=jX-PR0jds68#t=27)

“Una gallega en México” (https://www.youtube.com/watch?v=xY95Uy6L0QA)

“Una gallega baila mambo” (https://www.youtube.com/watch?v=EzW7O8kpwEc)

“Cándida millonaria” (https://www.youtube.com/watch?v=iQJ5xONDFTA), entre outros.

otra candida

                                              candida-nininini - candida gallega

A partir de caricaturas como esta, peor que ser emigrante era ser “gallega” pois estigmatizábase ata o punto de converterse nunha Cándida en potencia. Se ben, a reprodución deste estereotipo xa era popular a través da literatura e a prensa decimonónicas, pero co cine (cubano e porteño) fortaleceuse a fórmula dos “sucios e idiotas aínda que traballadores e de bo corazón”.

Todo o espetáculo que se consegue tras do telón, recorda ao teatro da comedia grecolatina onde os membros da comunidade eran burlados esxaradamente polos personaxes teatrais

https://www.youtube.com/watch?v=dbiZOS_bark

É así como merece mención o chamado “sainete crioulo”, “xénero chico” ou “sainete porteño” introducido na Arxentina por compañías de teatro ibéricas onde se retrataron nacionalidades inmigrantes a través de personaxes estereotipados e facilmente recoñecíbeis polo público. Deste xeito o personaxe galego (incluido na terceira década do séc. XX) reducíase á figura dun infeliz, mísero, traballor e de poucas luces. O retrato do idioma galego era tal que se interpretaba como deformación dialéctica e bárbara do español:

Maruxa.- (guarangota en el hablar) Muy buenos días tenjan ustedes…

Ricardo.- Ché… gaita… ahí tenés una compatriota.

Gaita.-¿Qué hacés pibeta?…

Maruxa.-(muy alegre) Ah… vos también sos de “pro alá?”…

Gaita.- No; yo soy de Pontiviedra

Maruxa.- ¡Ah! Eu son de Lujo…

¡Cuidado con la pintura! Julio F. Escobar

Moitos dos estereotipos acabaron por seren asumidos de xeito que algunhas das inmigrantes galegas na procura de traballo (mucamas) tentaban negar as súas orixes, identificándose só como españolas.

-¡Aaay! ¿Gayega?…¡Y con qué franquesa lo dises!

-¡Soy gallega lo mismo que usted!

-Yo soy de Pradolongo, serca de Viana del Bollo; y los de Pradolongo ya casi no pertenesemos a Galisia.

Afondar en parecidos tratamentos que agora reciben os inmigrantes no noso e noutros países pode ser unha clara mostra de como a historia se repite aínda que muden as tornas das circunstancias:

https://www.youtube.com/watch?v=UuGb_nQF9jU

GÓMEZ VALES, LAURA 151.D04

Advertisements

Posted on 24 Marzo, 2015, in Posts individuais and tagged . Bookmark the permalink. 2 Comentarios.

  1. pedronavarrotero

    Primero felicitaros por un post que he visto muy completo, documentado, con fotos y vídeos.

    Os dejo un poema musicalizado de Celso Emilio Ferreiro https://www.youtube.com/watch?v=EBFZxhCjgyo, que siempre es mejor leerlo:

    Camiñan ao meu rente moitos homes.
    Non os coñezo. Sonme estranos.
    Pero tí, que te alcontras alá lonxe,
    máis alá dos desertos e dos lagos,
    máis alá das sabanas e das illas,
    coma un irmáu che falo.
    Si é túa a miña noite,
    si choran os meus ollos o teu pranto,
    si os nosos berros son igoales,
    coma un irmáu che falo.
    Anque as nosas palabras sean distintas,
    e ti negro i eu branco,
    si temos semellantes as feridas,
    coma un irmáu che falo.
    Por enriba de tódalas fronteiras,
    por enriba de muros e valados,
    si os nosos soños son igoales,
    coma un irmáu che falo.
    Común temos a patria,
    común a loita, ambos.
    A miña mau che dou,
    coma un irmáu che falo.

    (Caminan a mi lado muchos hombres)
    (No los conozco. Me son extraños.)
    (Pero tú, que te encuentras allá, lejos,)
    (más allá de los desiertos y de los lagos,)
    (más allá de las sabanas y de las islas,)
    (como a un hermano te hablo.)
    (Si es tuya mi noche,)
    (si mis ojos lloran tu llanto,)
    (si nuestros gritos son iguales,)
    (como a un hermano te hablo.)
    (Aunque nuestras palabras sean distintas,)
    (y tú negro y yo blanco,)
    (si tenemos semejantes las heridas,)
    (como a un hermano te hablo.)
    (Por encima de todas las fronteras,)
    (por encima de muros y vallados,)
    (si nuestros sueños son iguales,)
    (como a un hermano te hablo.)
    (Común tenemos la patria,)
    (común la lucha, ambos.)
    (Mi mano te doy,)
    (como a un hermano te hablo.)

    NAVARRO OTERO, PEDRO 152.H01

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair / Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair / Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair / Cambiar )

Google+ photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google+. Sair / Cambiar )

Conectando a %s

%d bloggers like this: