Author Archives: titorizado7b

Un pequeno reflexo do noso acercamento ao retorno

GALERÍA FOTOGRÁFICA / MARUSÍA

Rodríguez Bello, Cora (143 c02)

IMG_0939 IMG_0943 IMG_0971 IMG_0998 IMG_1220 IMG_1238 IMG_1456 IMG_1513 IMG_1556 IMG_1566 IMG_1004 IMG_1493 IMG_1590

Santos Villaverde, Andrea (143 C03)

DSC_0012 DSC_0014 DSC_0016 DSC_0024 DSC_0027 DSC_0058 DSC_0108 DSC_0127

 

Tubío Rei, Olaia (143 C04)

DSC_6481DSC_6581DSC_6151DSC_6062DSC_6044DSC_5853DSC_5708DSC_5694DSC_5669

Veiga Franco, María (143 C05)

coloquio marusía DSC_0299 DSC_0301 DSC_0303 DSC_0304 DSC_0312 DSC_0314

Loitando contra a inxustiza

A Coruña, 5 de Marzo do 2014

 

A abordaxe final

DSC_0132

Xa son case dous meses traballando coa asociación Marusía de emigrantes retornados e o tempo faise notar. Mentres que nun principio nos era difícil establecer conversacións persoais con eles, por mor da falta de confianza, agora xa somos coma cinco membros máis da asociación. Alá onde están eles, estamos nós, e comeza a crearse un forte vínculo. Do reparo inicial a ser entrevistados por nós, uns descoñecidos, a botar unhas bailas connosco hai bastante diferencia.

Mais, como ben sabedes, a esta colaboración pouco lle queda. Este é o noso derradeiro post neste blog, no cal xa fomos dando conta, de xeito individual e grupal, das actividades que realizamos en conxunto con Marusía. Xuntanzas, reunións, comidas, manifestacións… Volver a incidir en todo isto sería percorrer de novo o camiño xa andado e contado en anteriores entradas.

O realmente importante, o verdadeiramente novidoso, son as historias que fomos descubrindo día tras día. Aínda que existan elementos comúns entre elas (a miseria como causa da emigración ou a familia incitando a volver, entre outras), cada persoa que nos narra as súas experiencias ábrenos as portas dun mundo novo. Trasládannos a distintos lugares coma Basilea, Zúrich, París, Múnich ou Xenebra, e, dentro de cada un destes escenarios, amósannos o contraste entre as distintas experiencias vividas.

Houbo xente que nos dixo que endexamais conseguira sentirse cómoda en sociedades tan diferentes da de Galicia e outra que ficou encantada no estranxeiro e que di arrepentirse de ter teimado en volver. Mesmo se poden observar diferencias entre a visión que nos ofreceron homes e mulleres.

DSC_0313

Esta distinción fíxosenos máis ca patente esta semana, despois de reunirnos con cinco mulleres pertencentes á asociación. Os homes emigraban a traballar en empregos na construción ou na hostelería, mentres que o perfil feminino estaba máis orientado cara as tarefas de limpeza ou de coidado de anciáns. Advertimos tamén unha constante en todas elas: a importancia capital do coidado dos fillos. Todas intentaran, por canto método fose posible, que se criaran aquí, aínda que iso supuxese ter que deixalos ao cargo dos avós con seus pais a miles de quilómetros de distancia. Non eran minoría tampouco as que decidiran regresar, deixando os seus postos de traballo, para ter os seus fillos aquí.

Como vedes, xa estamos comezando a extraer conclusións da nosa colaboración, mais o que temos claro é que resulta complicado facer aseveracións xerais sobre un grupo tan heteroxéneo como é o dos emigrantes. Quedan aínda un par de semanas nas que seguiremos a traballar con Marusía para terminar de perfilar o noso proxecto. O que parece seguro é que a despedida vaise facer un tanto triste despois de termos compartido tantas horas con eles. Despedímonos. Adeus.

PS: Aportamos como documentos anexos a este post un par de documentos: unha tese doutoral sobre o retorno de emigrantes a Galicia entre 1970 e 1995 e un artículo sobre a vida das mulleres galegas emigradas.

143 C00

Máis ca unha asociación

IMG_1220

A nosa andadura con Marusía comezou xa fai máis dun mes nunha reunión para xente nova no asunto das pensión. Ao chegar nun momento no que o núcleo da súa acción se centraba nun problema que xa estaba acrecentado, foi un comezo difícil, coma son moitos comezos. Non coñecíamos a ninguén máis que a Manolo (o presidente) e a xente estrañábase bastante de que estiveramos alí. Cremos que ata que nos identificamos correctamente e lles dixemos que íamos estar con eles máis veces, mirábannos con certo reparo. A nosa sensación foi dunha organización vertical, na que Manolo levaba a voz cantante de todo e os demais se limitaban a seguir os seus pasos. Non percibimos que houbese un sentimento cercano entre eles nin que tiveran una relación mínima ademais de formar parte da mesma asociación.

A segunda vez que estivemos con eles foi na Facenda de Santiago, entregando firmas para que freasen as multas que lles estaban chegando. O día de choiva e vento non invitaba precisamente a acudir e a presenza de membros da asociación foi máis ben escasa. Por aquel momento xa empezamos a darnos conta de cales eran os membros máis activos e comezamos a establecer unha pequena relación con algúns deles, que non dudaron en contarnos o que lles acontecía.

O noso terceiro encontro cos membros de Marusía foi moito máis multitudinario que os demais. E debía selo. Acudimos á manifestación convocada na Coruña co obxectivo de apoialos na súa causa e tamén de coñecelos un pouco máis, tanto a eles como a outros emigrantes que pertencen ás distintas asociacións que hai repartidas por toda Galicia. Sorprendeunos, e moi gratamente, a cantidade de persoas que acudiron e a enerxía que puxeron en reivindicar a súa situación. Non podemos esquecer que son persoas maiores e que non teñen tanta facilidade de moverse e berrar coma podemos ter nós. Malia isto, lograron frenar as multas, facéndonos sentir parte da súa labor. Déronnos así unha lección: vale loitar polo que crees que é xusto.

O último encontro produciuse o pasado venres, cando coa axuda de Manolo convocamos a tres membros da asociación para que nos contaran a súa experiencia persoal. A primeira cousa que sacamos en limpo e que as nosas primeiras impresións (desculpen a redundancia) foron erróneas; non son unha organización vertical, son como din eles “un grupo de amigos” que se xuntan para axudarse entre eles. Amigos que discordan en moitas cousas, que discuten, pero que teñen un fin común e camiñan todos xuntos cara el. Un deles tamén é membro activo do colectivo de afectados polas preferentes, o cal nos fixo pensar no paralelismo e na semellanza entre colectivos.

DSC_0286

Este domingo imos acudir a unha comida con eles á que nos invitaron. Esta vez a situación non é creada por nós pero creemos que xa temos a suficiente confianza con varias persoas como para que xurdan novos fíos de comunicación. Deste xeito poderemos observar mellor as relacións entre eles, á vez que interactuamos e coñecemos máis das súas experiencias sen que eles teñan a sensación de estar sendo entrevistados.

O que, ao comezo, semellaba ser unha unión de descoñecidos polos seus propios intereses, deixounos ver co paso dos días que é case unha familia da que nós, pouco a pouco, imos formando parte.

Prejuicios fuera, por favor

Muchas son las personas que aún a día de hoy en el siglo XXI hablan y tratan con desprecio a lo emigrantes. Los españoles no han pasado desapercibidos ante la invasión de los prejuicios basados en estereotipos que, de forma “normal”, suele hacerse de las personas y colectivos que emigran a otro país. Incultura, temor a lo diferente, falta de humanidad… la escala de razones resulta de lo más diversa pero las consecuencias de estas manifestaciones siempre son las mismas: hacen sufrir a los protagonistas y empobrecen a quienes emiten dichos juicios de valor gratuitamente.

No sólo se habla con desprecio de gente de color, musulmanes o rumanos. Ser gallego, ayer y hoy, ha sido y es un blanco fácil para insultos y comentarios ridiculizantes para muchas cortas mentes. Además, en este absurdo concepto de gallego parece no haber diferencias entre el hombre y la mujer pero, como en todo, si miramos un poco más hallá, sí que las hay.

cand

Como ejemplo tenemos la famosa serie de películas sobre Cándida, una criada pobre que desde tierras gallegas emigra a Cuba. Gallega pobre e inculta que protagonizaba situaciones absurdas y que parecía llevar como apellido la tontería. Esta película batió récords de audiencia en tierras cubanas y récords de protesta por parte de los emigrantes gallegos. Algo que era de esperar o esperado ya que sin duda lo que más molestaba de este personaje era que todas las mujeres gallegas pasaban a ser “Cándida”. Este es un claro reflejo de la opinión hacia la mujer gallega desde países que no son el nuestro. Aunque dicho sea de paso, en el primer país donde se ridiculiza este papel es en la propia España. Pero lo, también, rudo y cruel es que si quitamos el gran ápice de injusticia en torno al ridículo papel que cobra esta mujer, la imagen no se aleja mucho de la realidad. Papel que simboliza a las primeras mujeres gallegas emigrantes de las que hay constancia. Mujeres que trabajaron duro desde el primer momento que pusieron el pie en otro país para mantener a sus familias, a la vez que los hombres, en trabajos más costosos y de aquellas con menor grado de importancia como es la limpieza doméstica.

Así bien, si los prejuicios y los estereotipos que dañan nuestra imagen no nos gustaron y nos siguen sin gustar, tengamos cuidado con los que formamos sobre los que intentan adentrarse en nuestro país a día de hoy. Ya sabéis, no tachemos sin razones a los demás si no nos gusta que nos tachen a nosotros. Al fin y al cabo todos somos personas.

Acabemos con los prejuicios si en nuestra mano está.

Rodríguez Bello, Cora 143 C02

Loitando por unha xubilación xusta

Nesta semana puidemos ver a cara máis combativa da nosa asociación. Na mañá do mércores xuntámonos ben cedo con eles para coller un autobús rumbo á Coruña. O motivo era manifestarnos diante da Facenda Pública contra a problemática das pensións. Ao igual que na semana pasada os protagonistas foron máis dos habituais, pois era a Coordinadora Nacional a que convocaba. O traxecto fíxose curto xa que pasamos a meirande parte do tempo conversando cos retornados. O que comprobamos é que, malia que os lugares de destino coincidan, cada historia é independente da anterior.

DSC_6044

Chamounos a atención un home que emigrou a Alemaña dende 1969 ata 1986, fai trinta anos que volveu a Galicia e para nada agardaba atopar esta situación no seu regreso. Sen ser aínda xubilado o problema das pensións non lle afecta directamente pero a solidariedade cos demais emigrantes faino madrugar nunha mañá de mércores para viaxar a Coruña. Vemos como a través destas organizacións se tecen relacións de amizade e apoio, que xusto agora son moi necesarias. A pauta xeral de todos eles é a de sorpresa pola cuestión das pensións, mais hai que dicir que xa levan moitos anos organizados e reclamando igualdade con respecto ao resto de xubilados, polo que a relación entre eles xa viña de atrás nalgúns casos.

Unha vez chegados á praza de Vigo atopámonos cos membros das demais plataformas, algúns xa os coñecíamos da xuntanza anterior. Palabras como “xustiza” e “igualdade” tiñan lugar en cada pancarta, mais o que reflectía á perfección a situación de este colectivo era a súa expresión. Non son persoas acostumadas a este tipo de actos, non estamos afeitos a velos berrar e cos puños en alto. Esa foi a nosa sorpresa. A forza que se foron contaxiando e a enerxía para recorrer Coruña, co seu ritmo lento e coa súa voz ben alta.

DSC_6062

A experiencia foi positiva, pois outorgounos unha grande posibilidade de establecer conversas, xa que eran eles mesmos os que viñan a nós ao vernos coa cámara na man. Buscando alguén que os escoite, que lle conte ao mundo o que lles acontece. E que lles conte ao mundo como xuntos están a vencer o sentimento de indefensión. Pois como dixo o presidente de Marusía, Manuel Domínguez, “se unha persoa camiña soa chegará máis rápido, pero se camiñamos xuntos chegaremos moi lonxe”.

A seguinte cita terémola na vindeira semana. Será cun grupo reducido, de tres-catro persoas, para afondar máis na experiencia da emigración no canto do tema das pensións, que é difícil de evitar pois son eles mesmos o que o sacan, debido en moitos casos á gravidade da súa situación.

Ramos Cernadas, Francisco Javier 143 C01 , VEIGA FRANCO, MARÍA  143 C05 , TUBÍO REY, OLAIA 143 C04, Rodríguez Bello, Cora 143 C02, Santos Villaverde, Andrea  143 C03

As historias detrás da emigración

unnamed

Despois de varios días traballando coas paltaformas de emigrantes retornados, a compilación de historias persoais crece cada vez máis rápido. Por iso, quería centrar este post nun importante aspecto da emigración: as causas. A emigración é sempre un recurso extremo para escapar da miseria ou de situacións inxustas. Ninguén emigra por pracer, senón na procura dunha mellor calidade de vida, acorde coas súas expectativas. Por iso, todos estes emigrantes que xa están de volta en Galicia insisten en que eles se sinten traizoados polo seu país, por esa patria que os fixo primeiro emigrar e despois, unha vez de volta, lles rouba.

Neste mes e pouco coñecín persoas de toda Galicia, pero onte, na manifestación de A Coruña, quedeime cunha testemuña moi particular. Estaba a cubrir a manifestación, grabando vídeos e sacando fotos, cando un home veu preto de min e comezou a falarme: “Sacádenos ben, non digades mentiras que non o merecemos”. Despois diso, sen terllo eu pedido, contoume a súa historia. Os 24 anos que pasara en Suíza sen ver a súa muller máis ca unhas poucas veces e perdendo a infancia da súa filla. É unha historia triste e dura, pero hai centos máis así. De todos xeitos, impactoume esa necesidade de queixa, de protesta porque o afecto que el profesa polo seu país non é mutuo. Ninguén lle agradece que, coa vida arreglada alén os Alpes, voltara de novo á súa terra.

Manipulados en xogos políticos e económicos, os cidadáns non somos máis ca meras comparsas, utilizadas por entes con máis poder ca o noso para os seus fins. Para rematar, quería compartir un par de post do blog do escritor e profesor Ernesto Filardi, colaborador habitual en diversos medios online. Despois de ser despedido e ser incapaz de atopar traballo en España pese a ter dúas carreiras e un doctorado, decidiu emigrar a Canadá coa súa familia. Aquí e aquí conta as súas vivencias, o seu desapego do Estado, as causas da súa marcha, etc. dun xeito maxistral.

Ramos Cernadas, Francisco Javier 143 C01

¿Van unidas la lucha de derechos y la violencia?

Expresaba en algún post anterior que la unión hace la fuerza. Pues bien, ayer nuestros compatriotas, los emigrantes retornados, unieron fuerzas y se juntaron para manifestarse en A Coruña. Alrededor de unas 2000 personas partieron de la Plaza de Galicia de la ciudad herculina con destino al edificio de Hacienda. En una marcha tranquila, sin incidentes, con una media de edad más cercana a los 75 que a los 40, se armaron de pancartas y de voces afinadas para luchar por sus derechos.

20140305_111146

Nada tuvo que ver esta manifestación pacífica con todo lo que está pasando en Ucrania. Allí la violencia es el pan de cada día. No hay día que no nos lleguen noticias de nuevos incidentes o incluso nuevas muertes en las continuas batallas campales que se producen en Kiev, la capital del país. La población ha llegado a tal extremo de cansancio que no encuentra otra manera que revindicar sus derechos que a través de la violencia. Creen que ya no hay otra vía para llegar al bien del país que así.

kiev2

No soy partidaria de conseguir objetivos a través de la violencia ni nunca lo seré, pero sé que hay un gran número de personas que no comparten mi opinión. Por ejemplo en las huelgas generales. Los ya conocidos piquetes informativos no encuentran otra manera de informar que destrozando cosas o a través de amenazas. Esto también sucede  en las manifestaciones; por casualidad o no siempre acaban varios escaparates de establecimientos reventados. Creen que así serán más escuchados. Yo personalmente intento no generalizar todos estos incidentes. Creo que son más fruto de gente que quiere ir directamente “a liarla” que de gente que realmente está luchando por lo que es suyo.

Por último quería añadir una pequeña cosa. A veces no queda más remedio que utilizar la violencia, como en Burgos, lo que quiere decir que lo que falla está un eslabón por encima del pueblo: lo que falla es el sistema.

VEIGA FRANCO, MARÍA  143 C05

Unha onda no ar demasiado esperanzadora

102223-050-E368310C

“Radio Favela” (Helvécio Ratton, 2002) mostra a vida cotiá dos habitantes dunha favela de Belo Horizonte, na que mediante unha radio local montado por un grupo de mozos, se narran os acontecementos do día a día. A idea vertebradora do filme recorda en parte a “Do the right thing” (Spike Lee, 1989), película onde se contaba a vida dos habitantes dunha barriada de Brooklyn na que a pequena emisora de radio local tiña unha presenza constante.

Pero “Radio Favela” non só se semella a ese filme, senón que tras a súa publicación no ano 2002 aparecerían longametraxes de temas similares, como as coñecidas e recoñecidas “Cidade de Deus” (Fernando Meirelles, 2002) e “Tropa de élite” (José Padilha, 2007). Ambas as dúas películas se centran nas favelas brasileiras e ofrecen uns graos de realismo e crudeza altísimos. Na primeira, dende o punto de vista dun fotoxornalista criado nas favela de Cidade de Deus; e na segunda (que tivo unha continuación anos 2despois), dende a perspectiva dun corpo especial da policía.

“Radio Favela”, a diferenza destes dous exemplos anteriores, peca de inxenua. É dicir, pretende amosarnos a realidade das favelas, pero, por desgraza, afástase do seu obxectivo. Situacións pouco cribles, docificadas para que sexan máis dixeribles. Tristemente, a realidade non é así e outros produtos audiovisuais dan conta delo. De todos xeitos, sen resultar nada novedoso ou nunca visto, é interesante ver como a vida en comunidade se articula en torno ás mellores canles de comunicación, encargadas de informar da mellor maneira posible á poboación.

Ramos Cernadas, Francisco Javier 143 C01

 

A psicoloxía do retorno

Un paso adiante i outro atrás, Galiza,
i a tea dos teus sonos non se move.
A espranza nos teus ollos se esperguiza.
Aran os bois e chove.

Un bruar de navíos moi lonxanos
che estrolla o sono mól coma unha uva.
Pro tí envólveste en sabas de mil anos,
i en sonos volves a escoitar a chuva.

Traguerán os camiños algún día
a xente que levaron. Deus é o mesmo.
Suco vai, suco vén, Xesús María!,
e toda a cousa ha de pagar seu desmo.

 

(…)

A día de hoxe Galiza segue igual que cando Díaz Castro (a quen, por certo, se lle dedica o Día das Letras este ano) a comparou con Penélope, destecendo o que tece polo día. A diferenza está en que moita da xente que enchía os barcos e que el desexaba que volvesen, xa o fixeron. No ano 2006 falábase de que, nos últimos dez anos, retornaran á Galiza 105.567 persoas, o que supuña o 20’89% dos retornados a todo o estado.

O proceso de retorno sen embargo foi silandeiro, sen grandes aparición nos medios nin demasiadas análises ao respecto. No eido psicolóxico os efectos da emigración na poboación galega si foi estudada, destacando os traballos de Cabaleiro Goas (1986). Co proceso de retorno e consecuente adaptación non ocorreu o mesmo.

6. Eu non quería morrer alá, ¿sabe, miña mai

Un dos poucos traballos que se atopan é o libro “Psicopatoloxías do retorno” de Ramón Area Carracedo, que afonda nos problemas de incorporación á sociedade e en aspectos psicolóxicos que afectan ás persoas retornadas.

Este libro analiza o fenómeno, por exemplo, empregando termos psicanalíticos, co que poderíamos chamar o ideal do Eu de Freud. Segundo este, o individuo a medida que se vai desenvolvendo vai abandonado o seu narcisismo primario, desprazando este sobre un ideal. Este sería o ideal do Eu que se forma, non da imaxe dos pais, senón da imaxe do ideal do Eu dos pais, dos educadores ou doutros ideais colectivos. A tarefa do que Freud chama Supereu é similar á conciencia moral, consiste en observar ao Eu actual e comparalo co ideal do Eu. Se na comparación aparecen desfases entre ámbolos dous, o Supereu castiga ao Eu e aparece a culpa e o sentimento de inferioridade.

Para reflectir isto no retorno hai que considerar o momento de volver como un punto final, unha recapitulación e balance do conseguido. Neste momento o encargado de medir toma nota do proxecto final e avalía os resultados, impoñendo rendas e multas aos defraudadores. O Eu síntese entón odiado e perseguido polo Supereu, en lugar de sentirse amado por este. Porén, o Eu en lugar de defenderse confésase culpable e sométese ao castigo.

Ademais da analoxía co tema das pensións e, digamos, a parte máis material do retorno, hai outra faceta interna. E é a que deriva da expresión “facer as Américas”, a consideración de que os que volvían facíano cun traxe elegante e sobre un coche luxoso, véxase Armando de “Libro de familia”. Aqueles que non volvían así tiñan unha sensación de teren fracasado no seu proxecto e mesmo sentimento de inferioridade. De aquí derívase loxicamente a necesidade de comunicación entre eles, para tecer unha rede de apoio e para ver que os que volven en Mercedes son ben poucos.

Aquí vos quedan Mini e Mero cantando “Penélope”.

TUBÍO REY, OLAIA 143 C04

Culturas en contrapunto everywhere

Todos somos ciudadanos de un mismo lugar a pesar de nuestras diferencias. Un lugar llamado mundo. Y en este mundo en el que habitamos el contrapunto es un hecho, al igual que los desplazamientos, al igual que lo que llamamos migración.

Pero su desplazamiento, que cambia a través de las distintas generaciones, deja una huella en la cultura, como la que deja un caracol al desplazarse por una pared.

El contrapunto, como os digo y vosotros mismos veréis, se encuentra en cada esquina. Los cambios van y vienen, el contrapunto siempre está ahí. La riqueza cultural es múltiple y muy variada y su mezcla crea una riqueza aún superior, tanto en saberes como en valores. Esto mismo pasa con las opiniones: cada uno tiene la suya propia pero eso de contraponer ideas nunca sobra a la hora de fortalecer tu propia idea. Y esto es algo que siendo futuros periodistas deberíamos exigir en los medios para crear un futuro mediático de más calidad.

No obstante , reconocer la presencia de múltiples voces es una cosa, y hallar la manera de apreciar su valor y crear un marco que proteja su integridad y las haga viables es otra bien distinta.

Defender y promover la diversidad, diversidad en conjunto, diversidad íntegra. Que todos los colectivos escuchen y sean escuchados. Que los migrantes tengan esa voz que todos queremos y necesitamos. Reivindicar así, conocer la migración desde la boca de los migrantes y que éstos sean los que nos aporten un contexto y una vivencia real de primera mano en la que puedan ser ellos los que nos muestren la riqueza del propio contrapunto y los quebraderos de cabeza que dan en algún momento.

IMG_0943

Lo que hace que la sociedad de masas sea tan difícil de soportar no es el número de personas que abarca -al menos no lo es primordialmente- sino el hecho de que entre ellas el mundo ha perdido su poder para congregarlas, para relacionarlas y separarlas. Hannnah Arendt

Démonos cuenta con esto de que la fuerza que un colectivo tenga, en el día de hoy y seguramente más en el futuro, puede verse dañado por su aparición o no aparición mediática.

                                                     Démonos cuenta de la capacidad de los medios para minar la posibilidad de comunicación, además de constituirla.

Rodríguez Bello, Cora 143 C02

Os “nadies”, fillos do neoliberalismo

Compañeiras, heivos dicir que na visualización do documental “La dignidad de los nadies” sufrín algún que outro lapsus. Heivos dicir que nalgún momentos non sabía se me estaban a falar de Arxentina no ano 2001 ou do Estado español no ano 2014. Privatización da sanidade, rescates bancarios, ordes do FMI, 25% de persoas en paro… A ninguén máis se lle fai familiar isto? A que se debe tanta semellanza? Pois a que son DERIVACIÓNS NECESARIAS DO SISTEMA NEOLIBERAL.

reinvidica-7

E que é o que máis desexaría este sistema criminal? Que as persoas que expulsa estean marxinadas, relegadas á súa miseria, sen ver que a súa miseria é a de todos e que xuntos teñen forza. Quere a incomunicación. E cal é a mellor forma de incomunicar? Os medios de comunicación, fieis escravos do poder.

“Nosotros vivimos una época de resignación y derrota; el postmodernismo y el neoliberalismo nos inculcaron que no era posible otro camino. Todo ello a través de los medios de comunicación de masas, la verdadera brigada de choque, el bombardeo incesante de ese ejército de comunicadores, periodistas, empresarios, que desde los programas o los noticieros nos enseñaron el camino de la explotación salvaje de los unos contra los otros, o de la servidumbre frente al imperialismo dominante y del desprecio por los valores nacionales; desprecio por la historia, la memoria” – Pino Solanas

Cando hai  milleiros de “nadies” dispersos, fillos do sistema, ninguén os ve. Todos sentimos moita mágoa cando vemos a unha muller sentada na rúa con rostro de desesperanza agardando os dez céntimos que che sobraron do pan, mais a mágoa vaise e a muller sigue alí. En cambio, unidas son unha arma que apunta cara o cambio, como o eran os piqueteros arxentinos.

O documental está cargado destes exemplos, mais non é preciso acudir a el para sabelo. Temos moitos exemplos ao noso arredor, os logros da PAH son un gran exemplo de unión e loita ou os veciños de Sarria que se encadearon ás árbores recentemente. O colectivo co que nós estamos a traballar tamén se dou conta disto, decatáronse de que 18 asociacións de emigrantes retornados que loitan polos seus dereitos son máis fortes xuntando as súas forzas e coordinándose. Aínda así, en moitos aspectos, aínda non somos conscientes da necesidade da nosa unión ou da de loitar.

Cando nunha sociedade hai “nadies”, todos somos “nadies”. Cando vivimos nun sistema no que tantas persoas nacen coa fame baixo do brazo, todos somos “nadies”. Somos “nadies” por ter todos a nosa pequena pobreza, a nosa revolución pendente para loitar polos nosos dereitos, pero sobre todo sómolo (ou debéramos selo) por solidariedade. Pola mesma pola que debéramos de combater ao lado de quen máis padece estas inxustizas.

Déixovos as palabras de Eduardo Galeano en forma de pequenos relatos para estas vacacións de carnavais:

http://www.pagina12.com.ar/2001/01-12/01-12-30/contrata.htm

E un vídeo no que fala deses “nadies” de forma moito máis bonita do que eu o fago:

Boas vacacións e, xa sabedes, comuniquémonos e loitemos.

TUBÍO REY, OLAIA 143 C04

Todos somos The visitor

No son tan diferentes,

el

tienen la injusticia en común.

DSC_5711

“Sin papeles” o “ilegales” no me parece un bonito nombre para calificar a nadie y más cuando estos términos ensalzan algo de lo que careces y que puede llegar a hacerte la vida imposible.

Puedes no estar haciendo algo ilegal que por carecer de papeles que remarquen tu ciudadanía ya van a por ti. Te encierran y analizan tu vida, vida que muchas veces desechan mediante la deportación. Deportación como sinónimo de tirar la basura para unos y de un sueño quebrado para los verdaderos protagonistas.

¿A qué se debe esto? La falta de una reforma migratoria en EEUU es destacable pero también se puede tachar de esperada cuando la comunicación es impensable. Reforma que ya reivindicó en su día George Bush sin grandes éxitos <http://mexico.cnn.com/mundo/2012/12/04/george-bush-retoma-el-debate-sobre-una-reforma-migratoria-integral-en-eu&gt;. Los inmigrantes no tienen voz. Una vez apresados se les permite hablar con sus allegados pero siempre con una placa de cristal de por medio. Placa que no es ni la cuarta parte del muro que que les separa de la realidad, la libertad y la vida. Muro infranqueable que niega la libertad de la que tanto presumen con esa gran estatua.

stop

Pero no hace falta irse tan lejos para ver el reflejo de situaciones como esta. Estamos acostumbrados a que toda la injusticia nos quede lejos, pero si vemos a nuestro al rededor nos daremos cuenta de que la tenemos sobre nosotros mismos. Los emigrantes retornados sufren en sus carnes algo muy parecido a los protagonistas de este filme. Ellos se sacrifican buscando una salida, tratan de amoldarse con el miedo de no encajar o ser rechazados, intentando ser escuchados, y cuando retornan se encuentran con que donde no se les escucha es en su país. Gobiernos que defienden la libertad de expresión, los derechos humanos y una tira de valores impregnados de hipocresía. Valores que llevan en Estados Unidos a la deportación de personas “ilegales” a su país y que aquí impone impedimentos como las pensiones a día de hoy. No deportan a estas personas, sólo les invitan a irse amablemente ya que en su país les saquean.

a tomar por culo

Yo, he de confesaros que me siento un poco Richard Jenkins. Un Jenkins que se sorprendió de primeras al ver por lo que pasaba esta gente. Después de esta fase inicial vinieron las ganas de comunicame con ellos para llegar a entenderles y tras ésta la necesidad de ayudarles. Una vez hecho el daño, salir a la calle con ellos y gritar sus derechos en la puerta de Hacienda es el grado de comunicación forzosa con los de arriba ya que no les dan pie a más que esto. Esto me recuerda a cuando Jenkins acude a preguntarle a los policías a dónde habían mandado al chico que un día le enseñó a disfrutar de nuevo de la vida mediante el cruce de sus culturas. La impotencia se apodera de él y acaba estallando:

No pueden llevarse a la gente así ¿me ha oído? Era un buen hombre, una buena persona. No somos niños indefensos, tenía una vida. ¿NO ME OYEN? ¿ESTÁN SORDOS? ¿QUÉ LES PASA A USTEDES?

Y sí, parece que hacer oídos sordos ante injusticias como esta es lo normal.

 Les salen más baratos los tapones de cera para no escuchar que intentar arreglar esta situación.

Aprendamos a convivir, como ellos.                 London River, una película que te enseñará que no somos tan diferentes.                                                                                                                                       < https://www.filmin.es/pelicula/london-river >

london_river_4

Rodríguez Bello, Cora 143 C02      (Una servidora que se llevará los bongos a la próxima manifestación para que les salten los tapones de los oídos a los que no quieren escuchar.)

Noticias sobre migración escritas indevidamente con Tinta roja

¿Alguna vez has visto un muerto? ¿Y cómo te va con la sangre? Un choque con muertos y heridos, un tío al que le cuelga un brazo… ¿QUÉ HACES? ¿CORRES O TE METES AHÍ A USMEAR AHÍ?

¿DUDAS? ESTÁS JODIDO.

Y así es señores, a día de hoy parece que si no le chutas al menos una dosis de sensacionalismo a una noticia, los lectores se evaporarán. Con la migración no iba a ser menos. De hecho lo podríamos tratar como uno de los blancos fáciles de los medios que buscan ese ápice de amarillismo. De víctimas pasan a ser esclavos mediáticos.

Lo que se ha contado ha creado la imagen del inmigrante como persona desvalida y desesperada, que está dispuesta a todo para sobrevivir y, en consecuencia, que no es muy de fiar. No parece ser ésta la fórmula más adecuada para profundizar en la convivencia y en los valores democráticos de una sociedad.

¿No son de fiar? ¿Tendrán algo que ver los medios con esta concepción?

¿No son de fiar? ¿Tendrán algo que ver los medios con esta concepción?

Las noticias, centradas en lo novedoso, en lo impactante, en todo aquello que las define como tales, nos conducen a generar estereotipos y tópicos acerca de los inmigrantes. Prejuicios que, casi siempre, impiden el acercamiento y, en consecuencia, la comprensión y la integración de otros. Realidades que están ahí, como cubiertas con un velo, como el de las mujeres musulmanas, que basta con mirar a través de él para verlas, porque muestran otras cosas, otros aspectos de la Inmigración que quizá sean igualmente noticiosos o más en el contexto de nuestra “ignorancia estereotipada”.

Como bien apunta Patricia Ortega Dolz, redactora de el diario El País en este artículo <http://www.carm.es/ctra/cendoc/doc-pdf/pub/pub-0051.pdf >, aportándonos pautas para redactar noticias al hablar de migración evitando el trato erroneo que se le suelen dar. Mal trato de los medios que ya ha sido analizado por expertos en estudios como el de la Universidad de Granada <http://elpais.com/diario/2010/01/11/andalucia/1263165733_850215.html> en la que dicen cosas como esta:

Los científicos, que critican el uso de titulares “dramáticos” como “Un cayuco de moribundos” o “Días de infierno en una patera”, alertan de que la mayor parte de noticias se concentre en el “viaje migratorio” .

patera

La imagen negativa de este colectivo es algo que concebimos echando un ojo a cualquier periódico, aún teniendo matices diferenciales entre su diversidad y gran número. Esto lo han tratado, a su vez, desde el IEM de Salamanca, centrándose en cuatro de ellos como son El País, ABC, El Mundo y La Razón. Apuntando que los dos primeros son más sensacionalistas en cuanto a sus noticias que los dos últimos. <http://www.alfayomega.es/estatico/anteriores/alfayomega441/desdelafe/reportaje1.htm >

 “Cuando la inmigración es asociada con crimen, crisis y controversia, constituye noticia. Los inmigrantes y los actores políticos son los principales protagonistas de esos dramas mientras que el público es sólo un espectador.”

Se cree que los diarios a través de sus informaciones, editoriales y columnas moldean la opinión de los lectores en torno a cualquier tema, incluyendo la inmigración, obviamente. Sin negarles cierta capacidad de influencia, los lectores no necesariamente buscan nuevos enfoques o análisis “objetivos” sino que más bien buscan la reafirmación de los juicios e ideas que ya tienen. Son muy pocos los que deliberadamente leen opiniones encontradas sobre un mismo tema para poder sacar sus propias conclusiones.

Así estamos, mientras unos hacen lo que sea por vender más sin prestar atención a las consecuencias de su forma de trabajo y de su importancia como cuarto poder, otros hacen lo que sea por sobrevivir.

                                                                             CON LA INFORMACIÓN NO SE JUEGA

Rodríguez Bello, Cora  143 C02

A rede faravos libres

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Segundo a lectura “¡Seamos los media!”, de León, O.; Burch, S.; e Tamayo, E., para as asociacións e colectivos cívicos con interese en facer chegar a súa mensaxe ao maior volume de poboación posible, o medio de comunicación ideal é a radio. A alta penetración na sociedade e a súa transmisión simultánea do producido fana a canle ideal para a emisión de mensaxes, tendo en conta ademais que ofrece máis facilidade de acceso ca outros medios coma a televisión.

Mais hoxe en día, coa expansión das novas tecnoloxías, esta teoría debería comezar a mudar. A irrupción dos smartphones e os avances producidos nos servizos de telecomunicacións provocan que o futuro das comunicacións pase por Internet. Calquera pode abrir a súa propia canle de televisión en Youtube, montar a súa propia radio e distribuíla a través de podcasts ou tamén montar un blog onde colgar todo tipo de material. As posibilidades son case ilimitadas, ao que debemos engadir que a rede é un lugar dificilmente controlable. A censura débese facer por métodos bastante menos subliminais ca os habituais. Aí está o exemplo do bloqueo a Twitter realizado en China, onde logo se creou unha especie de clon chamado Weibo.

Ademais a posibilidade dun maior feedback con outros usuarios aumenta exponencialmente as posibilidades de comunicación a través da rede. Deste xeito, calquera empresa ou asociación está presente hoxe nas redes sociais máis populares e ofrece contidos exclusivos. Sen olvidar as canles tradicionais e á numerosa parte da poboación que a día de hoxe non ten acceso a Internet, o futuro da comunicación pasa pola rede.

Ramos Cernadas, Francisco Javier 143 C01

Nós alimentamos ao mundo ou só a unha pequena parte?

Imagen

Esa é a pregunta que “We feed the world” (Michael Wagenhofer, 2005) quere que nos fagamos ao rematar o seu visionado. Durante a hora e media que dura o documental sucédense varias pezas de poucos minutos relacionadas coa produción de alimentos ao longo de todo o planeta. Dende as plantacións de soia no Mato Grosso, ingrediente clave nos piensos de engorde dos animais das granxas, que están a mermar o espazo de bosque amazónico, ata granxas austríacas onde son sacrificados cada día máis de 50.000 polos (véxase a imaxe de cabeceira do post) para o consumo humano.

Aínda que o documental se pode facer denso e árido por momentos, dada a súa estrutura monótona e repetitiva, posúe varias imaxes impactantes. Coma a dos inmigrantes senegaleses reunidos en torno ao seu lugar de traballo, algún dos miles de invernadoiros de froitos e verduras de El Ejido (unha das poucas construcións humanas visibles dende o espazo). Nunhas condicións que o máis xeneroso calificaría coma precarias, eles eran felices cos seus instrumentos musicais feitos con bidóns de gasolia baleiros e tres paos. Aquilo era o progreso. O poder fuxir dun país onde os cultivos locais non podían competir co monstruo europeo, que, subvencionado polo Estado, ofrecía prezos sensiblemente inferiores. O reflexo do dumping feito polas multinacionais ás empresas de países desenvolvidos é un dos puntos fortes do documental, culminado coas declaracións dun executivo de Nestlé apoiando unha privatización da auga a nivel global.

Xa para rematar, quero compartir un link ao documental “La granja del Doctor Frankestein”, do que me lembrei ao ver a parte adicada ao cultivo das sementes híbridas (berenxenas en Romanía). Froitos baratos, resistentes ás inclemencias climáticas, sen sabor e cuxa semente precisa da tecnoloxía de países máis desenvolvidos. Escravitude dous punto cero.

Ramos Cernadas, Francisco Javier  143 C01

Queremos que nos escoiten

DSC_1111

Na actualidade non é suficiente ter algo importante que dicir para que nos deixen comunícalo. Os medios de comunicación están ahí para transmitir as nosas demandas, para facer que estas cheguen a todo o mundo, malia isto, continuar nas páxinas do xornal nunca é doado. Marusía conseguiou difusión mediática a raíz dunha manifestación que fixeron hai uns meses en Vigo pero a actividade da asociación está bastante silenciada. Chamoume a atención a proposta que facía un dos emigrantes retornados, a cal tiña por obxectivo mellorar a forma de difusión, de darse a coñecer (neste caso por dar solución ao problema das pensións), plantexaba formas de publicitarse para así motivar á xente e unirse á causa. Mais aínda que pareza algo  de pouca importancia, é fundamental que a demanda que facemos chame a atención e que a unidade do grupo sexa apreciada.

“Necesitamos modificar as pancartas nas manifestacións, os medios non nos van sacar se decimos sempre o mesmo” Propoñía un dos membros. Toda reinvindicación ten un obxectivo e está claro que estas medidas non están de máis xa que son unha fase máis para acadalo.

Falando un pouco da difusión é preciso dar a coñecer as revistas que a asociación publicaba anualmente. Comezaron no 2006 e fóronse sucedendo ata o ano 2012, a partir de aquí un ano cheo de dificultades fixo imposible publicar o que sería u oitavo número da revista. Estes números trataban a historia da asociación e incluían todo tipo de relatos sobre a emigración. O presidente da Asociación, Manolo Domínguez, non descartou publicar un número este 2014 o cal, dende o meu parecer é indispensable. Actualmente co problema das pensións que están a padecer non hai mellor forma de informar á xente, ademáis, a inclusión de vivencias persoais dos retornados dan lugar a un maior achegamento por parte da sociedade. Está claro que é necesario a mellora da comunicación de este colectivo para así facilitar a loita polos seus dereitos. Así pois, queremos e debemos facer que nos escoiten.

Santos Villaverde, Andrea  143 C03

Nostalxia: a dor dunha vella ferida

Non será necesario afondar demasiado na trama da película “No”, xa que o fixeron antes outras compañeiras. En liñas xerais, pódese sintetizar que o centro da mensaxe é o poder da palabra. Máis que da palabra pode que da mensaxe en xeral, da creación dunha mensaxe atractiva.

A idea para articular a mensaxe digamos que se pode sustentar nun contido máis profundo e duro de tratar, como sería neste caso falar das torturas, da represión ou da dor en xeral; ou ben apelar a unha emoción, a un desexo. Que é o que as persoas de Chile máis botaban en falta? Cal era a súa nostalxia, a súa dor? A alegría. Unha vella ferida. Búscase librar a un pobo do medo que leva sufrindo durante anos e concentrar todas as promesas de todo o bo nunha única palabra, “no”, e nun único acto para acariciar a alegría, votar.

Mais como o que se está a prometer é a alegría, un concepto xeral, que se supón vai nacer coa democracia, estase a vender unha idea que non se deriva necesariamente. O protagonista, o encargado de orquestrar os 15 minutos de alegría televisiva, sábeo. Para el, o proceso de vender este produto (porque ao final a democracia véndese como iso, como un microondas) non vai a culminar nun verdadeiro cambio. Isto exemplifícase na repetición da frase: “O que van a ver a continuación está enmarcado no contexto social do Chile actual”en tres momentos moi diferentes, un deles ao final da película, para vender a mesma idea as tres veces. Porén, dedúcese que pouco cambiou trás a vitoria. Unha vitoria, por outra parte, que no filme se lle atribúe a un grupo de publicistas unicamente, cando a maior vitoria é a do pobo.

el-roto-espacio-reservado-para-publicidad

Ao pensar no fondo do asunto, no poder da publicidade e dos medios (que moitas veces acaban sendo publicidade tamén) a cousa asusta. E é que teñen a capacidade de controlar de forma implícita a nosa concepción da realidade, sobre a cal din que se fundamenta a nosa liberdade. Non hai máis que ver o exemplo de Goebbels, o ministro encargado da publicade na Alemaña nazi, que aínda que se cuestione se realmente foi tan importante na construción do discurso nazi, deixou escritos once principios para a propaganda, cos cales se poden analizar moitos métodos da comunicación de hoxe en día. E isto asusta. Asusta dobremente porque non é só que teñan o poder de facernos crer algo, de crearnos unha emoción, é que tamén o teñen para o contrario, para ocultala, para facer pasar por normais cousas que non o son. Que as inxustizas parezan menos inxustas, que o anormal sexa máis normal. Desconfíen e pensen, sempre.

“Sobre todo examinen o habitual. Non acepten sen discusións as costumes herdadas. Ante os feitos cotiáns, por favor, non digan: “É natural”. Nunha época de confusión organizada, de desoren decretado, de arbitrariedade planificada e de humanidade deshumanizada… Nunca digan: “É natural”, para que todo poida ser cambiado.” – Bertolt Brecht

TUBÍO REY, OLAIA 143 C04

Hablemos de inseguridad

fotolia_3383852a

 

Es increíble la cantidad de problemas que afectan a una comunidad y que son tratados de forma individual. Z.Bauman nos presenta la inseguridad como uno de ellos. La inseguridad forma parte de cada uno de nosotros. Nos contempla cada vez que salimos del entorno que constituye nuestra rutina. Es la socialización primaria (familia) la que nos proporciona seguridad y certidumbre existencial por lo que tendemos siempre a cobijarnos en nuestro hogar, en nuestra gente y en nuestras costumbres.

El punto de partida es lo desconocido ya que es lo que aterroriza a la sociedad. Por norma general tendemos a huir de lo diferente, de todo aquello que se sale de la línea de lo que consideramos “normal”. Tenemos miedo a los cambios y abordamos esta problemática individualmente. En muchas ocasiones parecemos no ser conscientes de que nuestras inseguridades son compartidas por el conjunto de la población, nos aislamos en nosotros mismos cuando probablemente la persona que tengamos al lado esté sufriendo la misma inseguridad que nosotros.  En el ámbito de las migraciones, la inseguridad está presente en todo momento. Está presente en la ida ya que abandonamos un país sin saber aquello con lo que nos vamos a encontrar en el país receptor (abandonamos el entorno en el que nos sentimos seguros) pero también está presente en la vuelta porque a pesar de volver a nuestro hogar vamos a tener que hacer frente a una serie de cambios (y con ello, vuelta a una situación de inseguridad). ¿La solución?

“Hay cometidos a los que se enfrenta cada individuo que no pueden abordarse ni tratarse individualmente” Sobre todo si esos cometidos nos afectan a cada uno de nosotros. Por ello, la solución está en la comunidad, esta debe apoyarnos en aquellas cuestiones que no podamos abordar individualmente. Así pues, asociaciones como Marusía consiguen que la inseguridad de los emigrantes no se sufra individualmente sino colectivamente, puesto que es compartida por todos sus miembros.

Es completamente imposible que la inseguridad desaparezca, de acuerdo con Bauman nuestra inseguridad aumenta a medida que seguimos adelante y cierto es, en las distintas etapas de nuestra vida nos van surgiendo nuevas inseguridades. Al mismo tiempo que aparecen unas van desapareciendo otras, con lo cual, lo fundamental es la actitud con la que afrontemos las mismas. Debemos perder el miedo a lo extraño, ya que lo nuevo también nos puede proporcionar cosas buenas con la consiguiente obtención de seguridad. El apoyo de la comunidad y la lucha personal son en definitiva, fundamentales para superar nuestras inseguridades.

Santos Villaverde, Andrea     143 C03