Arquivo do blog

Un pequeno reflexo do noso acercamento ao retorno

GALERÍA FOTOGRÁFICA / MARUSÍA

Rodríguez Bello, Cora (143 c02)

IMG_0939 IMG_0943 IMG_0971 IMG_0998 IMG_1220 IMG_1238 IMG_1456 IMG_1513 IMG_1556 IMG_1566 IMG_1004 IMG_1493 IMG_1590

Santos Villaverde, Andrea (143 C03)

DSC_0012 DSC_0014 DSC_0016 DSC_0024 DSC_0027 DSC_0058 DSC_0108 DSC_0127

 

Tubío Rei, Olaia (143 C04)

DSC_6481DSC_6581DSC_6151DSC_6062DSC_6044DSC_5853DSC_5708DSC_5694DSC_5669

Veiga Franco, María (143 C05)

coloquio marusía DSC_0299 DSC_0301 DSC_0303 DSC_0304 DSC_0312 DSC_0314

Loitando contra a inxustiza

A Coruña, 5 de Marzo do 2014

 

A abordaxe final

DSC_0132

Xa son case dous meses traballando coa asociación Marusía de emigrantes retornados e o tempo faise notar. Mentres que nun principio nos era difícil establecer conversacións persoais con eles, por mor da falta de confianza, agora xa somos coma cinco membros máis da asociación. Alá onde están eles, estamos nós, e comeza a crearse un forte vínculo. Do reparo inicial a ser entrevistados por nós, uns descoñecidos, a botar unhas bailas connosco hai bastante diferencia.

Mais, como ben sabedes, a esta colaboración pouco lle queda. Este é o noso derradeiro post neste blog, no cal xa fomos dando conta, de xeito individual e grupal, das actividades que realizamos en conxunto con Marusía. Xuntanzas, reunións, comidas, manifestacións… Volver a incidir en todo isto sería percorrer de novo o camiño xa andado e contado en anteriores entradas.

O realmente importante, o verdadeiramente novidoso, son as historias que fomos descubrindo día tras día. Aínda que existan elementos comúns entre elas (a miseria como causa da emigración ou a familia incitando a volver, entre outras), cada persoa que nos narra as súas experiencias ábrenos as portas dun mundo novo. Trasládannos a distintos lugares coma Basilea, Zúrich, París, Múnich ou Xenebra, e, dentro de cada un destes escenarios, amósannos o contraste entre as distintas experiencias vividas.

Houbo xente que nos dixo que endexamais conseguira sentirse cómoda en sociedades tan diferentes da de Galicia e outra que ficou encantada no estranxeiro e que di arrepentirse de ter teimado en volver. Mesmo se poden observar diferencias entre a visión que nos ofreceron homes e mulleres.

DSC_0313

Esta distinción fíxosenos máis ca patente esta semana, despois de reunirnos con cinco mulleres pertencentes á asociación. Os homes emigraban a traballar en empregos na construción ou na hostelería, mentres que o perfil feminino estaba máis orientado cara as tarefas de limpeza ou de coidado de anciáns. Advertimos tamén unha constante en todas elas: a importancia capital do coidado dos fillos. Todas intentaran, por canto método fose posible, que se criaran aquí, aínda que iso supuxese ter que deixalos ao cargo dos avós con seus pais a miles de quilómetros de distancia. Non eran minoría tampouco as que decidiran regresar, deixando os seus postos de traballo, para ter os seus fillos aquí.

Como vedes, xa estamos comezando a extraer conclusións da nosa colaboración, mais o que temos claro é que resulta complicado facer aseveracións xerais sobre un grupo tan heteroxéneo como é o dos emigrantes. Quedan aínda un par de semanas nas que seguiremos a traballar con Marusía para terminar de perfilar o noso proxecto. O que parece seguro é que a despedida vaise facer un tanto triste despois de termos compartido tantas horas con eles. Despedímonos. Adeus.

PS: Aportamos como documentos anexos a este post un par de documentos: unha tese doutoral sobre o retorno de emigrantes a Galicia entre 1970 e 1995 e un artículo sobre a vida das mulleres galegas emigradas.

143 C00

Máis ca unha asociación

IMG_1220

A nosa andadura con Marusía comezou xa fai máis dun mes nunha reunión para xente nova no asunto das pensión. Ao chegar nun momento no que o núcleo da súa acción se centraba nun problema que xa estaba acrecentado, foi un comezo difícil, coma son moitos comezos. Non coñecíamos a ninguén máis que a Manolo (o presidente) e a xente estrañábase bastante de que estiveramos alí. Cremos que ata que nos identificamos correctamente e lles dixemos que íamos estar con eles máis veces, mirábannos con certo reparo. A nosa sensación foi dunha organización vertical, na que Manolo levaba a voz cantante de todo e os demais se limitaban a seguir os seus pasos. Non percibimos que houbese un sentimento cercano entre eles nin que tiveran una relación mínima ademais de formar parte da mesma asociación.

A segunda vez que estivemos con eles foi na Facenda de Santiago, entregando firmas para que freasen as multas que lles estaban chegando. O día de choiva e vento non invitaba precisamente a acudir e a presenza de membros da asociación foi máis ben escasa. Por aquel momento xa empezamos a darnos conta de cales eran os membros máis activos e comezamos a establecer unha pequena relación con algúns deles, que non dudaron en contarnos o que lles acontecía.

O noso terceiro encontro cos membros de Marusía foi moito máis multitudinario que os demais. E debía selo. Acudimos á manifestación convocada na Coruña co obxectivo de apoialos na súa causa e tamén de coñecelos un pouco máis, tanto a eles como a outros emigrantes que pertencen ás distintas asociacións que hai repartidas por toda Galicia. Sorprendeunos, e moi gratamente, a cantidade de persoas que acudiron e a enerxía que puxeron en reivindicar a súa situación. Non podemos esquecer que son persoas maiores e que non teñen tanta facilidade de moverse e berrar coma podemos ter nós. Malia isto, lograron frenar as multas, facéndonos sentir parte da súa labor. Déronnos así unha lección: vale loitar polo que crees que é xusto.

O último encontro produciuse o pasado venres, cando coa axuda de Manolo convocamos a tres membros da asociación para que nos contaran a súa experiencia persoal. A primeira cousa que sacamos en limpo e que as nosas primeiras impresións (desculpen a redundancia) foron erróneas; non son unha organización vertical, son como din eles “un grupo de amigos” que se xuntan para axudarse entre eles. Amigos que discordan en moitas cousas, que discuten, pero que teñen un fin común e camiñan todos xuntos cara el. Un deles tamén é membro activo do colectivo de afectados polas preferentes, o cal nos fixo pensar no paralelismo e na semellanza entre colectivos.

DSC_0286

Este domingo imos acudir a unha comida con eles á que nos invitaron. Esta vez a situación non é creada por nós pero creemos que xa temos a suficiente confianza con varias persoas como para que xurdan novos fíos de comunicación. Deste xeito poderemos observar mellor as relacións entre eles, á vez que interactuamos e coñecemos máis das súas experiencias sen que eles teñan a sensación de estar sendo entrevistados.

O que, ao comezo, semellaba ser unha unión de descoñecidos polos seus propios intereses, deixounos ver co paso dos días que é case unha familia da que nós, pouco a pouco, imos formando parte.

Loitando por unha xubilación xusta

Nesta semana puidemos ver a cara máis combativa da nosa asociación. Na mañá do mércores xuntámonos ben cedo con eles para coller un autobús rumbo á Coruña. O motivo era manifestarnos diante da Facenda Pública contra a problemática das pensións. Ao igual que na semana pasada os protagonistas foron máis dos habituais, pois era a Coordinadora Nacional a que convocaba. O traxecto fíxose curto xa que pasamos a meirande parte do tempo conversando cos retornados. O que comprobamos é que, malia que os lugares de destino coincidan, cada historia é independente da anterior.

DSC_6044

Chamounos a atención un home que emigrou a Alemaña dende 1969 ata 1986, fai trinta anos que volveu a Galicia e para nada agardaba atopar esta situación no seu regreso. Sen ser aínda xubilado o problema das pensións non lle afecta directamente pero a solidariedade cos demais emigrantes faino madrugar nunha mañá de mércores para viaxar a Coruña. Vemos como a través destas organizacións se tecen relacións de amizade e apoio, que xusto agora son moi necesarias. A pauta xeral de todos eles é a de sorpresa pola cuestión das pensións, mais hai que dicir que xa levan moitos anos organizados e reclamando igualdade con respecto ao resto de xubilados, polo que a relación entre eles xa viña de atrás nalgúns casos.

Unha vez chegados á praza de Vigo atopámonos cos membros das demais plataformas, algúns xa os coñecíamos da xuntanza anterior. Palabras como “xustiza” e “igualdade” tiñan lugar en cada pancarta, mais o que reflectía á perfección a situación de este colectivo era a súa expresión. Non son persoas acostumadas a este tipo de actos, non estamos afeitos a velos berrar e cos puños en alto. Esa foi a nosa sorpresa. A forza que se foron contaxiando e a enerxía para recorrer Coruña, co seu ritmo lento e coa súa voz ben alta.

DSC_6062

A experiencia foi positiva, pois outorgounos unha grande posibilidade de establecer conversas, xa que eran eles mesmos os que viñan a nós ao vernos coa cámara na man. Buscando alguén que os escoite, que lle conte ao mundo o que lles acontece. E que lles conte ao mundo como xuntos están a vencer o sentimento de indefensión. Pois como dixo o presidente de Marusía, Manuel Domínguez, “se unha persoa camiña soa chegará máis rápido, pero se camiñamos xuntos chegaremos moi lonxe”.

A seguinte cita terémola na vindeira semana. Será cun grupo reducido, de tres-catro persoas, para afondar máis na experiencia da emigración no canto do tema das pensións, que é difícil de evitar pois son eles mesmos o que o sacan, debido en moitos casos á gravidade da súa situación.

Ramos Cernadas, Francisco Javier 143 C01 , VEIGA FRANCO, MARÍA  143 C05 , TUBÍO REY, OLAIA 143 C04, Rodríguez Bello, Cora 143 C02, Santos Villaverde, Andrea  143 C03

¿Van unidas la lucha de derechos y la violencia?

Expresaba en algún post anterior que la unión hace la fuerza. Pues bien, ayer nuestros compatriotas, los emigrantes retornados, unieron fuerzas y se juntaron para manifestarse en A Coruña. Alrededor de unas 2000 personas partieron de la Plaza de Galicia de la ciudad herculina con destino al edificio de Hacienda. En una marcha tranquila, sin incidentes, con una media de edad más cercana a los 75 que a los 40, se armaron de pancartas y de voces afinadas para luchar por sus derechos.

20140305_111146

Nada tuvo que ver esta manifestación pacífica con todo lo que está pasando en Ucrania. Allí la violencia es el pan de cada día. No hay día que no nos lleguen noticias de nuevos incidentes o incluso nuevas muertes en las continuas batallas campales que se producen en Kiev, la capital del país. La población ha llegado a tal extremo de cansancio que no encuentra otra manera que revindicar sus derechos que a través de la violencia. Creen que ya no hay otra vía para llegar al bien del país que así.

kiev2

No soy partidaria de conseguir objetivos a través de la violencia ni nunca lo seré, pero sé que hay un gran número de personas que no comparten mi opinión. Por ejemplo en las huelgas generales. Los ya conocidos piquetes informativos no encuentran otra manera de informar que destrozando cosas o a través de amenazas. Esto también sucede  en las manifestaciones; por casualidad o no siempre acaban varios escaparates de establecimientos reventados. Creen que así serán más escuchados. Yo personalmente intento no generalizar todos estos incidentes. Creo que son más fruto de gente que quiere ir directamente “a liarla” que de gente que realmente está luchando por lo que es suyo.

Por último quería añadir una pequeña cosa. A veces no queda más remedio que utilizar la violencia, como en Burgos, lo que quiere decir que lo que falla está un eslabón por encima del pueblo: lo que falla es el sistema.

VEIGA FRANCO, MARÍA  143 C05

Héroes de hoy en día

Locar Hero es una película que se desarrolla en un pequeño pueblo de Escocia. La trama es muy típica de películas en las que un millonario se quiere hacer con algo y piensa que todo se puede comprar con dinero pero alguien se resiste a ello. Todos sabemos que nos gustaría encontrar más de estos casos en la vida real. A todos se nos llena la boca diciendo “Si a mí me ofrecen tanto por hacer esto yo no lo hago”. Nos creemos héroes, pero no lo somos. Al final siempre acabamos cediendo.

Extrapolando todo esto al periodismo o a la vida política, la relación es clara. Todo lo pequeño empieza prometiendo el oro y el moro y al final en cuanto llega la gran oportunidad de llenarse el bolsillo de millones dicen adiós a sus principios e ideales para pasar a la buena vida. En la política los casos son más palpables. Pequeños partidos que viven de las ilusiones de la gente con que las cosas pueden cambiar o ni siquiera pequeños, sino los grandes que intentan vendernos que son honrados y luego día sí y día también salen a la luz casos de corrupción.

En el ámbito personal la relación que se puede encontrar es el amor o el cariño por un lugar. Sobre todo las personas mayores suelen ser reacias a deshacerse de su lugar de crecimiento o del lugar en el que han pasado toda su vida. Para ellos los millones no pueden comprar un sentimiento ni una manera de vivir; para ellos todos los recuerdos y sensaciones que transmite  ese lugar no tienen precio.

Por último y quizá la relación más “utópica” la encuentro en los sentimientos familiares o amorosos. Esa publicidad de MasterCard de “entradas 50€, bufandas 15 €, bocadillos 6€, ver disfrutar a tu hijo en el fútbol no tienen precio”, nos lleva a pensar en que efectivamente hay cosas que el dinero no puede comprar o que el dinero no da la felicidad. Estoy de acuerdo, no la da pero en multitud de ocasiones ayuda a tenerla un poco más cerca. La grandeza de las cosas, como en la película, está en encontrar esa cosa o lugar que para ti no tiene precio. Si para el protagonista de la película era su playa, su pueblo, su espacio… ¿Qué es lo que para ti no tiene precio?

Si te ha gustado el tema del que he hablado, esta película protagonizada por Will Smith te encantará.

 

Veiga Franco, María 143 C05

La importancia de estar unidos

Voices from the Magdalena es un documental sobre la vida de las regiones medias del Río Magdalena, en Colombia. En este documental nos muestran como un medio de comunicación como es la radio, a base de objetividad y respeto por la verdad, puede unir a todo una población. Vayamos por partes.

Todo comienza con la creación de una radio comunitaria. El periodismo siempre se ha caracterizado por despreciar a las minorías. Son muy pocos los medios que se interesan por la opinión de las pequeñas asociaciones o de los pequeños grupos, y cuando un medio se decide a darles voz y éste comienza a tener éxito, enseguida es absorbido por otro gran medio o silenciado por las mayorías. Algo que es de agradecer es que esta profesión en ocasiones sirva para unir. En estas regiones del Magdalena Medio usaron la radio comunitaria para expresar aspectos que nadie recogía y de esa manera hacerse oír; decidieron que juntos serías más fuertes al igual que los emigrantes retornados decidieron que si se unían en una asociación como Marusía también lo serían. Ya decía Esopo que “La unión hace la fuerza”

La radio ayudó a los niños de la región a crecer más felices, a adentrarse en un mundo paralelo a la mala situación que estaba viviendo la región por culpa de las guerrillas del país. La radio se convirtió en un instrumento para su educación, así como un mecanismo de transmisión de la cultura de esas regiones. Los autóctonos interiorizaron tanto la emisora que cuando la guerrilla la secuestró, se vio forzada a liberarla debido al clamor popular. Este hecho nos aplica una gran reflexión: si cada uno de nosotros interiorizásemos un poco más los problemas sociales, éstos acabarían teniendo mucho más importancia y se podría encontrar más fácilmente una solución para ello.

Todo este “poder” que consiguieron en las regiones del Magdalena Medio nos plasma perfectamente la importancia de un periodismo digno hecho por y para el pueblo; de la importancia de que luchemos por una sociedad libre y justa en la que la clase política no nos amedrente ni nos ponga trabas a la hora de disfrutar de nuestros derechos, porque si nosotros no peleamos por lo que es nuestro, nadie lo hará.

Os dejo un fragmento de “V de Vendetta”

Veiga Franco, María 143 C05

Ti es o milagre da terra e a terra é un milagre teu

EMIGRAR: Deixar o propio país ou o lugar de orixe, para establecerse noutro, en particular por razóns de traballo.

Alén do que poidan dicir as academias, os galegos ben coñecemos o significado da palabra emigrar. Familias partidas pola metade, pais que non ven aos seus fillos, fillos que non ven aos seus pais… Por iso, e despois dunha extensa documentación, estando tan presente o tema na nosa sociedade, decidimos escoller como material de traballo as relacións entre os emigrantes retornados, para o cal nos servimos da axuda da asociación Marusía.

IMG_1004

Despois de contactar co presidente da asociación, Manuel Domínguez Rial, este convidounos a asistir a unha palestra na que se presentou o principal foco de actuación da asociación: o conflito cas pensións do estranxeiro. Alí, despois dun longo camiño pola sempre en obras rúa de San Pedro, chegamos ao lugar de encontro dos retornados. Na porta tivemos a primeira toma de contacto con eles. Ao entrar, dímonos conta de que o lugar era un sitio humilde, case tanto como as persoas que alí se atopaban. O lema “Semente espallada polo mundo que retornamos a Galiza” inundaba as paredes xunto con fotografías cun ton melancólico. Un pequeno espazo para unha gran causa.

IMG_0973

Despois de que o presidente falara do tema das pensións, abriuse un pequeno debate para compartir opinións e o caso de cada un. As reaccións dos retornados foron moi variadas. Mentres uns alzaban a voz e perdían os nervios, outros asentían compracidos co que oían os seus oídos e a esperanza que lles facía chegar o tamén retornado Manuel Domínguez. Para rematar, comunicáronse as datas dos vindeiros actos. DSC_5704

DSC_5689

O primeiro deles chegaría unha semana despois, acompañado da enésima cicloxénese explosiva. Dende hai unhas semanas os membros da organización, ademais de recoller firmas para unha ILP, estiveron xuntando reclamacións para entregar en Facenda. O acto en si pode que non vaia supor unha mellora real na situación, mais é unha mostra de unión e apoio, unha mostra de que non se esquecen do que están a sufrir. Reuníronse na entrada da oficina para salvagardarse da furia do tempo e, mentres non se procedía á entrega dos papeis, compartiron a súa experiencia con nós. Todos coincidían nunha cousa; a eles ninguén lles dixo que tiñan que afrontar pago algún en todas as ocasións que fixeron a súa declaración e agora a facenda estálles reclamando diñeiro dende o 2008. Cando todo o mundo ten a mesma queixa é por algo.

DSC_5843

Unha vez entregadas as firmas, desplegaron unha pancarta na porta do edificio durante uns minutos e despois diso puxemos rumbo á casa, coa pena de que o tempo non permitira unha maior afluencia á convocatoria. Mañán imos acudir a unha nova reunión e iremos informando de como avanza o traballo da asociación.

                                                                                                                                      Sempre tentando ser o reflexo deses retornados.

DSC_5669

143 COO

LAS INJUSTICIAS DE NUESTRO TIEMPO

Estamos en un momento en el que las injusticias sociales se hacen si cabe más patentes que nunca. Cada día hay más gente con problemas para llegar a fin de mes o que incluso se ve en la calle sin tener a dónde ir. También es el momento de los engaños; los bancos engañan a personas a través de preferentes y las dejan sin sus ahorros, los políticos roban sin que nada ni nadie ponga freno, y hasta la familia Real se adueña de cosas que no son suyas. Por supuesto no hay ningún culpable, ahí nadie sabía nada y nosotros mirando sin hacer nada.

Nosotros en nuestra asociación estamos siguiendo en particular el problema que están sufriendo con sus pensiones los emigrantes retornados gallegos. Todos coinciden en que han sido engañados, a ellos no se les comunicó tener que pagar nada en su momento y ahora se encuentran con grandes sumas de dinero a las que no pueden hacer frente.

¿Qué diferencia hay entre un señor de 70 años que firma unas preferentes y un político que firma unos terrenos para construir ilegales? Que según los resultados que se están viendo y las consecuencias para unos y otros, gobernantes y banqueros, lo que viene siendo la clase dominante, se libran porque “no tenían constancia” de nada, pero un señor mayor sí sabe perfectamente lo que firma y debe ceñirse a las consecuencias.

Quizá por todas estas cosas valoro más aún el trabajo que hace la asociación Marusía, y también muchas otras, con toda esa gente que de verdad necesita ayuda, porque si algo hemos demostrado en los malos momentos es que somos un país solidario.

DSC_5845

Veiga Franco, María 143 C05